Kuća Ive Duspera u Kraljevoj Sutjesci – dragulj bosanske arhitekture
Na desnoj obali slikovite rječice Trstivnice, u naselju Prijeko u Kraljevoj Sutjesci, nalazi se jedan od najautentičnijih primjera tradicionalne bosanske stambene arhitekture – Kuća Ive Duspera. Ova kuća, koja datira iz prve polovine 19. stoljeća, proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine zahvaljujući svojoj kulturno-historijskoj i arhitektonskoj vrijednosti.
Porijeklo i historijat
Porodica Dusper doselila je u Kraljevu Sutjesku krajem 18. ili početkom 19. stoljeća iz Duboštice, porijeklom iz Rakitnog u Dalmaciji. Kuća je građena etapno, a vremenom je dograđivan sprat i dodatni dijelovi, u skladu s potrebama porodičnog života.
Arhitektura i raspored prostora
Kuća Ive Duspera pripada tipu bosanske kuće iz osmanskog perioda, karakteristične po svojoj funkcionalnosti, jednostavnosti i prilagođenosti lokalnim klimatskim i društvenim uslovima. Izgrađena je od prirodnih materijala – kamena, drveta i ćerpiča – radom lokalnih majstora.
Kuća ima prizemlje, sprat i tavan. Krovište je visoko, strmo i četverovodno, pokriveno šindrom. Posebnu pažnju privlači drvena veranda koja izlazi iz linije krova, ukrašena lukovima i stubovima, te omogućava pogled na bašču i okolinu.
U prizemlju se nalaze ekonomske prostorije – kuhinja i više ostava, dok se na spratu nalazi prostorija nazvana „dimluk“, sa autentičnim ognjištem. Dimluk je služio i kao hodnik, a iz njega se ulazi u dvije sobe, od kojih jedna i danas čuva zemljanu peć sa šarenim glinenim lončićima, originalnim detaljem koji odiše toplinom starobosanskog doma.
